Begrippenlijst industriële coatings en oppervlaktebehandeling
Wat betekent tanklining? Wat is het verschil tussen abrasie en erosie? En waarom zijn dauwpunt, laagdikte en oppervlaktevoorbehandeling zo belangrijk? In deze begrippenlijst leggen we veelgebruikte termen uit de wereld van industriële coatings, inspectie en leidingreparaties helder uit. Waar zinvol verwijzen we naar onze kennisbank en de bijbehorende toepassingen.
Technische begrippen van A tot Z
Zoek een term of selecteer een vakgebied of beginletter. De definities blijven in hun geheel beschikbaar, ook zonder de filters.
Filter op onderwerp
Filter op beginletter
Schade & belasting
Abrasie
Abrasie is slijtage die ontstaat doordat vaste deeltjes of harde oppervlakken langs een materiaal schuren. Voorbeelden zijn zand in leidingen, transport van bulkgoederen en intensief vloer- of machinegebruik. Een passende slijtvaste coating kan materiaalverlies helpen beperken.
Veiligheid & omgeving
Applicatiecondities
Dit zijn de omstandigheden waaronder een coating wordt aangebracht, zoals ondergrondtemperatuur, luchtvochtigheid, ventilatie en bereikbaarheid. Ongunstige condities kunnen hechting en uitharding beïnvloeden. Bij applicatie onder moeilijke omstandigheden moet daarom vooraf worden bepaald of verwerking verantwoord is.
Veiligheid & omgeving
ATEX
ATEX verwijst naar Europese regels voor apparatuur en veilig werken in omgevingen waar een explosieve atmosfeer kan ontstaan. Bij stralen of coaten gaat het onder andere om zone-indeling, ontstekingsbronnen en geschikte apparatuur. Bekijk de toepassing ATEX stralen en oppervlaktevoorbehandeling.
Veiligheid & omgeving
ATEX zone 1
ATEX zone 1 is een gebied waar tijdens normaal bedrijf af en toe een explosieve atmosfeer door gas, damp of nevel kan voorkomen. Werkzaamheden vereisen een passende risicoanalyse, werkmethode en apparatuur. Het artikel wat is ATEX zone 1? gaat dieper op de classificatie in.
Coatings & materialen
Barrièrecoating
Een barrièrecoating vormt een afsluitende laag tussen de ondergrond en invloeden zoals vocht, zuurstof of chemicaliën. De werking hangt af van de laagopbouw, laagdikte, ondergrondvoorbehandeling en aanwezigheid van beschadigingen. Dit principe wordt veel gebruikt bij corrosiebescherming van staal.
Schade & belasting
Blaasvorming
Blaasvorming is het ontstaan van blaren in of onder een coatinglaag. Mogelijke oorzaken zijn vocht, oplosmiddelinsluiting, zouten, onvoldoende uitharding of chemische belasting. De oorzaak moet worden vastgesteld voordat de coating opnieuw wordt aangebracht; lees ook over veelvoorkomende problemen bij opslagtanks.
Schade & belasting
Cavitatie
Cavitatie ontstaat wanneer dampbellen in een vloeistof worden gevormd en vervolgens instorten door drukveranderingen. De plaatselijke schokbelasting kan putvorming en ernstige slijtage veroorzaken in onder andere pompen en leidingen. Meer achtergrond staat in het artikel over cavitatie.
Coatings & materialen
Chemische resistentie
Chemische resistentie is de mate waarin een materiaal of coating bestand is tegen contact met bepaalde stoffen. De werkelijke bestendigheid hangt af van het medium, de concentratie, temperatuur en contactduur. Daarom vraagt de keuze van een chemisch resistente coating altijd om beoordeling per toepassing.
Schade & belasting
Coatingfalen
Coatingfalen betekent dat een beschermlaag haar bedoelde functie niet meer voldoende vervult. Dat kan zichtbaar worden als onthechting, scheurvorming, blaren, roest of versnelde slijtage. De oorzaak ligt niet altijd in het product; ook verkeerde voorbereiding of applicatiecondities kunnen een rol spelen.
Inspectie & kwaliteit
Coatinginspectie
Coatinginspectie is het controleren van ondergrond, voorbehandeling, applicatie en eindresultaat aan de hand van afgesproken eisen. Daarbij kunnen onder meer visuele controles, klimaatmetingen en laagdiktemetingen horen. Meer over de specialistische rol van een AMPP CIP Level 3 coatinginspecteur.
Reparatie & onderhoud
Composite repair
Composite repair is het herstellen of versterken van beschadigde onderdelen met een vezelversterkt hars- of composietsysteem. Bij leidingen wordt een ontworpen versterkende omhulling aangebracht rond het beschadigde gebied. Geschiktheid hangt onder meer af van druk, temperatuur, medium en schadeomvang; zie wat is composite repair?.
Schade & belasting
Corrosie
Corrosie is de aantasting van een materiaal door reacties met zijn omgeving, bijvoorbeeld roestvorming bij staal door vocht en zuurstof. Ook zouten, chemicaliën en temperatuur kunnen de aantasting beïnvloeden. Voor industriële constructies is een passende corrosiebescherming belangrijk om vervolgschade te beperken.
Schade & belasting
Corrosie onder isolatie (CUI)
CUI staat voor Corrosion Under Insulation: corrosie aan metalen oppervlakken onder isolatiemateriaal. Binnengedrongen vocht kan langere tijd onzichtbaar blijven en lokaal materiaalverlies veroorzaken. Inspectie van kritische zones en geschikte corrosiewerende coatings zijn daarom essentieel.
Veiligheid & omgeving
Dauwpunt
Het dauwpunt is de temperatuur waarbij waterdamp uit de lucht op een oppervlak kan condenseren. Wordt staal te koud, dan kan een onzichtbare vochtfilm ontstaan die de hechting van coatings verstoort. Daarom worden dauwpunt, luchtvochtigheid en ondergrondtemperatuur tijdens coatingapplicatie gecontroleerd.
Inspectie & kwaliteit
Droge laagdikte (DFT)
DFT betekent Dry Film Thickness: de dikte van een coating nadat deze is uitgehard of voldoende gedroogd. De laagdikte wordt doorgaans in micrometers (µm) gemeten en vergeleken met de projectspecificatie. Zowel een te lage als een te hoge laagdikte kan gevolgen hebben voor de prestatie van het coatingsysteem.
Voorbehandeling
Droogstralen
Droogstralen is een methode van oppervlaktevoorbehandeling waarbij straalmiddel zonder toegevoegd water op een oppervlak wordt gebracht. Daarmee kunnen roest, oude coatinglagen en vervuiling worden verwijderd en kan een hechtprofiel ontstaan. Bekijk het verschil tussen natstralen, droogstralen en gritstralen.
Reparatie & onderhoud
Epoxy putty
Epoxy putty is een kneedbare of pasteuze epoxyreparatiemassa voor het plaatselijk opvullen en herstellen van bijvoorbeeld putten, beschadigingen en materiaalverlies. Het materiaal kan deel uitmaken van een groter herstelplan. Bij leidingwerk moet eerst worden beoordeeld of ook constructieve leidingreparatie of versterking nodig is.
Coatings & materialen
Epoxycoating
Een epoxycoating is een coatingsysteem op basis van epoxyhars, vaak met een afzonderlijke verharder. Afhankelijk van de formulering kan epoxy bescherming bieden tegen corrosie, chemicaliën of mechanische belasting. De geschiktheid verschilt per product en omgeving; zie ook de keuze van een industriële coating.
Schade & belasting
Erosie
Erosie is materiaalverlies door de inwerking van stromende vloeistoffen, gassen of daarin meegevoerde deeltjes. Anders dan bij abrasie speelt stroming hierbij de belangrijkste rol. In bochten, pompen en procesleidingen kan erosie snel toenemen; het verschil wordt uitgelegd bij abrasie en erosie.
Voorbehandeling
Flash rust
Flash rust is lichte, snelle roestvorming op pas gereinigd staal, bijvoorbeeld na natstralen wanneer het oppervlak aan vocht en zuurstof wordt blootgesteld. De hoeveelheid die toelaatbaar is, hangt af van het gekozen coatingsysteem en de specificaties. Goede planning tussen voorbehandeling en applicatie helpt problemen voorkomen.
Coatings & materialen
Glasvlokcoating
Een glasvlokcoating bevat fijne glasvlokken die in een harslaag zijn verdeeld. Deze kunnen de doorgang van vocht en bepaalde stoffen bemoeilijken en de beschermende eigenschappen verbeteren. Glasvloksystemen worden onder andere gebruikt in zware industriële omgevingen en bij tanklining, afhankelijk van de belasting.
Voorbehandeling
Gritstralen
Bij gritstralen wordt een straalmiddel met hoge snelheid tegen de ondergrond gebracht om roest, walshuid of oude coating te verwijderen en het oppervlak op te ruwen. De gewenste reinheid en ruwheid hangen af van het coatingsysteem. Vergelijk de technieken bij natstralen, droogstralen en gritstralen.
Inspectie & kwaliteit
Hechting
Hechting is de mate waarin een coating aan de ondergrond of aan een eerdere laag blijft vastzitten. Reinigheid, oppervlakteprofiel, vocht, uitharding en laagopbouw spelen hierbij een rol. Bij loslatende coatings moet niet alleen het product, maar ook de oppervlaktevoorbehandeling worden onderzocht.
Coatings & materialen
High-build coating
Een high-build coating is ontwikkeld om per laag een relatief hoge droge laagdikte te bereiken. Dat kan nuttig zijn wanneer een robuuste barrière of snelle systeemopbouw gewenst is. De maximaal en minimaal toegestane laagdikte volgen altijd uit het productblad en de technische beoordeling.
Coatings & materialen
Hittebestendige coating
Een hittebestendige coating is bedoeld voor toepassingen met verhoogde temperaturen. Er bestaan systemen voor verschillende temperatuurtrajecten, van warme installaties tot veel zwaardere thermische belasting. De juiste keuze hangt ook af van corrosie, temperatuurwisselingen en ondergrond; bekijk hitte- en koudebestendige coatings.
Inspectie & kwaliteit
Holiday test
Een holiday test is een controle op poriën of onvolkomenheden in een doorgaans niet-geleidende coating op een geleidende ondergrond. Met geschikte testapparatuur kunnen plaatselijke onderbrekingen in de beschermlaag worden opgespoord. De methode en testspanning moeten passen bij de coating en projectspecificatie.
Schade & belasting
Impactbelasting
Impactbelasting is een plotselinge mechanische belasting, bijvoorbeeld wanneer gereedschap, materiaal of vaste deeltjes tegen een oppervlak slaan. Dat kan een coating doen barsten of plaatselijk beschadigen. Voor zulke omstandigheden kan een passend impact- en slijtvast coatingsysteem nodig zijn.
Inspectie & kwaliteit
ISO 12944
ISO 12944 is een reeks internationale normen over corrosiebescherming van staalconstructies met verfsystemen. De reeks behandelt onder andere omgevingscategorieën, ontwerp, systeemspecificatie en uitvoering. Bij corrosiebescherming van staalconstructies helpt de norm om eisen eenduidig vast te leggen.
Inspectie & kwaliteit
ISO 8501-1
ISO 8501-1 is een norm voor de visuele beoordeling van roestgraden en reinheidsgraden van ongecoat en eerder gecoat staal na voorbehandeling. Begrippen zoals Sa 2½ komen hierin voor. De norm helpt om de gewenste toestand vóór coatingapplicatie of stralen te specificeren.
Reparatie & onderhoud
Leidingreparatie zonder lassen
Een leiding repareren zonder lassen betekent dat schade of lekkage wordt aangepakt met bijvoorbeeld een mechanische klem, epoxyreparatie of ontworpen composietversterking. Dit is niet voor iedere druk, medium of schadevorm geschikt. Lees welke keuzes een rol spelen bij leidingreparatie zonder lassen.
Schade & belasting
Logen
Logen zijn basische stoffen, zoals natronloog, die in industriële processen en reiniging worden gebruikt. Bij een hoge concentratie of temperatuur kunnen ze bepaalde materialen en coatings aantasten. De geschikte bescherming volgt uit de specifieke chemische belasting en niet alleen uit de aanduiding chemisch resistent.
Schade & belasting
Mechanische belasting
Mechanische belasting ontstaat door krachten zoals druk, wrijving, impact, trillingen of vervorming. Coatings op machines en industriële vloeren krijgen vaak meerdere belastingen tegelijk te verduren. Bij zware omstandigheden is de combinatie van slijtagebestendigheid, hechting en ondergrondsterkte van belang.
Coatings & materialen
Mengverhouding
De mengverhouding geeft aan hoeveel van de afzonderlijke componenten van een meercomponentencoating moeten worden samengevoegd. Afwijken van de voorgeschreven verhouding kan uitharding en prestaties negatief beïnvloeden. Ook mengtijd, verwerkingstijd en producttemperatuur zijn belangrijk bij een professionele applicatie.
Inspectie & kwaliteit
NACE / AMPP CIP Level 3
NACE was jarenlang een bekende naam binnen de certificering van coatinginspecteurs; tegenwoordig valt het CIP-programma onder AMPP. Level 3 duidt op een hoog niveau van vakkennis en ervaring op het gebied van coatinginspectie. Lees meer over de NACE Level 3 / AMPP-expertise van In2Coating.
Voorbehandeling
Natstralen
Natstralen is oppervlaktevoorbehandeling waarbij water onderdeel uitmaakt van het straalproces. De methode kan stofvorming verminderen en geschikt zijn voor specifieke ondergronden of omgevingsbeperkingen. Aandacht voor restvocht en eventuele flash rust blijft nodig. Bekijk de verschillen tussen straalmethoden.
Coatings & materialen
Onderwatercoating
Een onderwatercoating is een speciaal ontwikkeld systeem dat onder water of op zeer vochtige oppervlakken kan worden aangebracht, als het product en de situatie dat toelaten. Gewone industriële coatings zijn hiervoor meestal niet geschikt. Meer over coating onder water en op natte ondergronden.
Voorbehandeling
Oppervlakteprofiel
Het oppervlakteprofiel is de micro-ruwheid van een ondergrond, bijvoorbeeld na stralen. Een geschikt profiel helpt een coating mechanisch te verankeren, maar een te grof profiel kan ook nadelen hebben. De vereiste ruwheid wordt afgestemd op het product en de geplande laagdikte.
Schade & belasting
Osmose
Osmose is verplaatsing van water door een halfdoorlatende laag onder invloed van concentratieverschillen. Bij coatings kan dit bijdragen aan blaasvorming wanneer oplosbare stoffen onder de beschermlaag aanwezig zijn. Ondergrondreiniging, vochtbeheersing en goede oppervlaktevoorbehandeling zijn daarom belangrijk.
Coatings & materialen
Polyurethaancoating
Een polyurethaancoating (PU-coating) is een coating op basis van polyurethaan. Afhankelijk van de formulering wordt PU onder meer ingezet waar slijtvastheid, flexibiliteit of weers- en UV-bestendigheid belangrijk zijn. Het is geen universele oplossing: chemische belasting en ondergrond bepalen welk type geschikt is.
Coatings & materialen
Primer
Een primer is de eerste coatinglaag die op de voorbereide ondergrond wordt aangebracht. Deze kan de hechting verbeteren, de ondergrond afsluiten of corrosiebescherming bieden. Primer, tussenlaag en toplaag moeten als één systeem op elkaar zijn afgestemd; zie het kiezen van een coatingopbouw.
Schade & belasting
Putcorrosie
Putcorrosie is plaatselijke corrosie waarbij kleine, vaak diepe putten in een metalen oppervlak ontstaan. Het zichtbare aangetaste oppervlak kan beperkt zijn terwijl het lokale wanddikteverlies groot is. Bij leidingen en tanks vraagt dit om inspectie voordat herstel of coating wordt gekozen.
Veiligheid & omgeving
Relatieve luchtvochtigheid
Relatieve luchtvochtigheid geeft aan hoeveel waterdamp lucht bevat ten opzichte van de maximale hoeveelheid bij die temperatuur. Bij coatingwerk helpt deze waarde samen met de ondergrondtemperatuur het risico op condensatie te beoordelen. De toegestane waarden worden bepaald door de productspecificatie en omstandigheden.
Reparatie & onderhoud
Reparatiebandage
Een reparatiebandage is een omwikkelsysteem dat onder passende voorwaarden kan worden gebruikt om leidingen plaatselijk af te dichten, te herstellen of te versterken. Niet elke bandage is geschikt voor drukhoudende of lekkende leidingen. Meer over de mogelijkheden bij leidingreparaties en afdichtingen.
Inspectie & kwaliteit
Roestgraad
De roestgraad beschrijft de uitgangstoestand van ongecoat staal. De reinheidsgraad geeft aan hoe schoon het oppervlak na voorbehandeling is. Voor beide beoordelingen worden onder meer visuele normen als ISO 8501-1 gebruikt. Dat helpt bij het kiezen van een passende straal- en voorbehandelingsmethode.
Voorbehandeling
Sa 2½
Sa 2½ is een reinheidsgraad voor zeer grondig gestraald staal volgens ISO 8501-1. Het oppervlak moet grotendeels vrij zijn van zichtbare verontreinigingen; slechts geringe sporen mogen achterblijven binnen de normcriteria. De vereiste graad wordt vastgelegd vóór oppervlaktevoorbehandeling.
Coatings & materialen
Slijtvaste coating
Een slijtvaste coating is bedoeld om oppervlakken te beschermen tegen bijvoorbeeld abrasie, erosie, wrijving of impact. Welke slijtagevorm optreedt, bepaalt welke eigenschappen het systeem nodig heeft. Bekijk de mogelijkheden voor slijtvaste industriële coatings.
Voorbehandeling
Stralen
Stralen is een verzamelnaam voor methoden waarbij een straalmiddel, eventueel met water, wordt ingezet om een oppervlak te reinigen of op te ruwen. De gekozen techniek hangt af van de ondergrond, omgeving, vervuiling en gewenste reinheid. Lees de vergelijking van natstralen, droogstralen en gritstralen.
Voorbehandeling
Stripe coat
Een stripe coat is een extra coatinglaag die gericht wordt aangebracht op kwetsbare details zoals randen, lasnaden, bouten en moeilijk bereikbare delen. Zo kunnen zones die met een reguliere laag minder goed worden gedekt extra bescherming krijgen. De noodzaak en laagopbouw volgen uit de projectspecificatie.
Coatings & materialen
Substraat
Het substraat is het basismateriaal waarop een coating of reparatiesysteem wordt aangebracht, bijvoorbeeld staal, beton of een kunststof. De samenstelling en toestand van dat materiaal bepalen mede welke voorbehandeling en coating geschikt zijn. Een systeem dat goed werkt op staal is niet automatisch geschikt voor beton.
Coatings & materialen
Tankcoating
Tankcoating is de algemene benaming voor een beschermende coating op een tank, aan de binnenkant of buitenkant. Een buitencoating beschermt vaak tegen weersinvloeden, terwijl een binnenlaag vooral bestand moet zijn tegen de inhoud. Lees over tank coating en tanklining voor industriële tanks.
Coatings & materialen
Tanklining
Tanklining is een beschermend systeem aan de binnenzijde van een tank dat de tankwand scheidt van de opgeslagen vloeistof of chemische stof. De geschiktheid hangt af van medium, concentratie, temperatuur en langdurig contact. In het kennisartikel wat is tanklining? wordt dit uitgebreid uitgelegd.
Schade & belasting
Thermische cycli
Thermische cycli zijn herhaalde opwarm- en afkoelperioden. Omdat coating en ondergrond verschillend kunnen uitzetten en krimpen, ontstaat bij sterke wisselingen spanning in de laag. Daardoor zijn bij temperatuurbestendige coatings niet alleen de piektemperatuur, maar ook de wisselingen van belang.
Coatings & materialen
Topcoat
Een topcoat is de buitenste laag van een coatingsysteem. Deze bepaalt mede de blootstellingsbestendigheid, het uiterlijk en soms de UV- of slijtagebescherming. Een topcoat moet geschikt zijn voor de onderliggende lagen en de werkelijke omgeving; een decoratieve afwerking is niet automatisch voldoende voor zware industrie.
Coatings & materialen
Uitharding
Uitharding is het proces waarbij een aangebracht coatingmateriaal de bedoelde chemische en mechanische eigenschappen ontwikkelt. Dit is niet altijd hetzelfde als oppervlakkig droog aanvoelen. Temperatuur, vocht, mengverhouding en tijd kunnen bepalen wanneer het systeem belast of in gebruik genomen mag worden.
Coatings & materialen
UV-bestendigheid
UV-bestendigheid is het vermogen van een coating om zonlicht te weerstaan zonder onaanvaardbare verkleuring, verkrijting of achteruitgang. Vooral buitentoepassingen stellen hier eisen aan. Niet iedere corrosiewerende primer of epoxy is als langdurig zichtbare eindlaag geschikt.
Voorbehandeling
Voorbehandeling
Voorbehandeling is het geheel van werkzaamheden waarmee een ondergrond geschikt wordt gemaakt voor coating of reparatie. Denk aan reinigen, ontvetten, roest verwijderen, stralen en het controleren van ruwheid en zouten. De aanpak moet aansluiten op het gekozen systeem; zie oppervlaktevoorbehandeling in de industrie.
Schade & belasting
Wanddikteverlies
Wanddikteverlies is het dunner worden van een leiding- of tankwand door bijvoorbeeld corrosie, erosie of slijtage. Het kan de mechanische sterkte en drukbestendigheid beïnvloeden. Bij reparatie van leidingen onder druk moet de resterende wanddikte daarom technisch worden beoordeeld.
Inspectie & kwaliteit
Wet film thickness (WFT)
WFT betekent Wet Film Thickness: de laagdikte van een coating direct na het aanbrengen, vóór droging of uitharding. Met een natte-laagdiktekam kan de applicateur tijdens het werk controleren of voldoende materiaal is aangebracht. De relatie met de droge laagdikte is afhankelijk van het product en vaste-stofgehalte.
Reparatie & onderhoud
Wrapping
Wrapping is het omwikkelen van een leiding of onderdeel met een daarvoor bedoeld materiaal, bijvoorbeeld een bandage of vezelversterkt composietsysteem. Het kan worden toegepast voor bescherming, afdichting of versterking, afhankelijk van het ontwerp. Bekijk composite repair bij leidingwerk.
Voorbehandeling
Zoutbelasting
Zoutbelasting verwijst naar de aanwezigheid van oplosbare zouten op een ondergrond of in de omgeving. Achtergebleven zouten onder een coating kunnen vocht aantrekken en bijdragen aan blaasvorming of corrosie. Daarom kunnen reiniging en controle op oppervlakteverontreiniging onderdeel zijn van duurzame corrosiebescherming.
Geen begrippen gevonden. Probeer een andere zoekterm of wis de filters.
Van technische term naar de juiste oplossing
Deze begrippenlijst geeft algemene uitleg. Welke coating, voorbehandeling of reparatie geschikt is, hangt af van de ondergrond, belasting, veiligheid en omstandigheden op locatie.